Określenie klimatu zazwyczaj kojarzy nam się z pogodą, odczuwaną temperaturą i danym rejonem. Jaka jest definicja klimatu? Czym są jego strefy? Jakie czynniki kształtują nasz klimat? Jakie znamy składniki klimatu? Dziś pomożemy ci poznać wszystkie najważniejsze informacje na ten temat. Dowiedz się, jak możesz chronić naszą planetę.

Klimat – co to jest?

Słowo klimat najczęściej odnosi się do ogółu zjawisk pogodowych stale utrzymujących się w danym rejonie. Klimatem określamy też przeciętny stan troposfery na konkretnym obszarze. Wiąże się on z różnymi zjawiskami i procesami atmosferycznymi charakterystycznymi dla danego miejsca. Aby określić klimat, potrzebne są długotrwałe obserwacje meteorologiczne, prowadzone przez minimum 30 lat.

Czynniki kształtujące klimat:

  • Obieg ciepła,
  • krążenie powietrza,
  • obieg wody,
  • pomiar wiatru,
  • pomiar wody,
  • pomiar temperatury,
  • poziom opadów atmosferycznych.

Klimat kształtuje się pod wpływem właściwości fizycznych i geograficznych danego obszaru. Klimatologia to dziedzina nauki zajmująca się klimatem.

Klimat a pogoda – różnice

Czym różni się klimat od pogody? Pogoda to zjawisko atmosferyczne, które możemy zaobserwować w danej chwili. Szybko się zmienia, jest chaotyczna, zależna od czynników, które mogą zmienić się w każdym momencie. Tymczasem klimat to stan parametrów pogody uśredniony po kilkudziesięciu latach i dokładnych obserwacjach meteorologicznych uwzględniających średnie temperatury i opady w długim okresie dla danego regionu. A zatem klimat określa dokładniej stan pogody mierzony przez lata.

Czym są strefy klimatyczne Ziemi?

Klimat na naszej planecie jest znacznie zróżnicowany. Ziemia dzieli się na obszary zwane strefami klimatycznymi. Miejsca te przyjmują postać równoleżnikowego pasa, w którego obrębie podobny przebieg mają elementy klimatu wybrane jako podstawa wydzielenia strefy. O właściwościach klimatu decydują czynniki strefowe i astrefowe. Jeżeli mówimy o podobnych warunkach klimatycznych dla dwóch obszarów, bierzemy pod uwagę ich średnie temperatury, ilości opadów, wilgotność i zbliżone ciśnienie atmosferyczne. Te obszary układają się w pasy o przebiegu równoleżnikowym nazywane strefami klimatycznymi.

Główne strefy klimatyczne Ziemi:

  • Równikowa – obejmuje część obszarów kuli ziemskiej położonych między 20 stopni S oraz 20 stopni N. Średnia temperatura wszystkich miesięcy przekracza 20 stopni C.
  • Zwrotnikowa (tropikalna) – cechą charakterystyczną są duże amplitudy dobowe temperatur.
    Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 stopni C. W najcieplejszych miesiącach
    często przekraczają 30-35C.
  • Podzwrotnikowa – to obszar ziemi pomiędzy 40-50 a 30-40 stopniem szerokości geograficznej północnej.
  • Umiarkowana – to obszary na obu półkulach położone między zwrotnikami a kołami podbiegunowymi.
  • Okołobiegunowa – wyróżnia się średnimi temperaturami w najcieplejszym miesiącu poniżej 10 °C. Najczęstszym opadem jest tam śnieg. Strefa dzieli się na klimat subpolarny i klimat polarny.

Jakie czynniki kształtują klimat?

Główne procesy klimatotwórcze to obieg ciepła, obieg wilgoci i ogólna cyrkulacja atmosfery.

  • Obieg ciepła – to obieg nagrzanego powietrza między podłożem planety, a jej atmosferą.
  • Obieg wilgoci – to cykl hydrologiczny, naturalny obieg wody w przyrodzie.
  • Cyrkulacja powietrza – to system prądów powietrznych nad powierzchnią kuli ziemskiej.

Jakie są składniki klimatu?

Na klimat składają się poszczególne składniki takie jak:

  • Temperatura powietrza – ma związek z oświetleniem słonecznym w danym obszarze.
  • Ciśnienie – to siła nacisku powietrza na daną powierzchnię
  • Wilgotność – to zawartość pary wodnej w powietrzu, bierzemy pod uwagę ilość opadów w konkretnym obszarze i to, jak długo utrzymują się na powierzchni.
  • Nasłonecznienie – działanie promieniowania słonecznego na dany obszar. Intensywność zależy od przezroczystości atmosfery i astronomicznej wysokości Słońca.

Zmiany klimatyczne – czym są? Skutki zmian klimatycznych

Zmiany klimatyczne wiążą się z procesem globalnego ocieplenia, wzrostem temperatury Ziemi oraz przemysłową działalnością człowieka na naszej planecie. Ostatnie lata pokazują, że globalne procesy są coraz bardziej dotkliwe dla gospodarki i społeczeństwa. Klimat z roku na rok coraz bardziej się ociepla. Zwierzęta i rośliny nie są w stanie przystosować się do tak gwałtownych zmian. Wielu z nich grozi wyginięcie. Z obserwacji wynika, że tempo wzrostu temperatury w ostatnich dekadach jest rekordowo wysokie.

Globalne ocieplenie – konsekwencje:

  • topnienie lodowców i polarnych czap lodowych,
  • woda pod wpływem ciepła rozszerza się,
  • wzrasta poziom mórz,
  • powstają powodzie i dochodzi do erozji,
  • zaobserwowano ekstremalne zjawiska pogodowe na obszarach, w których wcześniej nie występowały.

Klimat Ziemi zmienia się w wyniku ingerencji czynników zewnętrznych, efektu cieplarnianego, koncentracji gazów cieplarnianych i działalności cywilizacyjnej człowieka. Konsekwencje zmian klimatu obserwujemy również w naszym otoczeniu. W Europie odnotowano fale upałów, susze i pożary lasów (w części południowej i środkowej). Klimat w Europie północnej staje się coraz bardziej wilgotny, a w okresie zimowym dochodzi do powodzi. Ponadto organizmy żywe przenoszą pasożyty i różne drobnoustroje zakaźne, co powoduje zwiększenie zachorowań na dolegliwości przenoszone przez wodę oraz wektory.

Zmiany klimatyczne są szczególnie niebezpieczne dla branż zależnych od temperatury i opadów atmosferycznych, czyli:

  • rolnictwo,
  • leśnictwo,
  • energetyka,

Jak chronić klimat?

Co możemy robić, by przyczynić się do ochrony klimatu? Warto zacząć od małych zmian, które mają duże znaczenie. Spróbujmy zużywać mniej węgla, ropy i gazu, wybierać transport przyjazny środowisku (na przykład rower zamiast samochodu), ograniczyć spożywanie mięsa i kupować ekologiczne produkty. Negatywne skutki przynosi głównie ingerencja i ekspansja człowieka w środowisko naturalne. Warto podejmować działania mające na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych. Dodatkowo zyska na tym nasz domowy budżet.