Bez względu na to, czy interesujesz się ekologią, czy nie z pewnością słyszałeś o problemie dziury ozonowej. Możliwe, że dowiedziałeś się o tym w szkole lub w mediach. Czym dokładnie jest dziura ozonowa? Jak powstaje? Dziś podamy najważniejsze informacje na ten temat.

Dziura ozonowa – co to jest?

Atmosferą nazywamy gazową powłokę otaczającą Ziemię.  Składa się ona z mieszaniny gazów zwanej powietrzem, czyli azotu – 78%, tlenu – 21% oraz 1% innych takich jak dwutlenek węgla, argon, neon, hel, metan, krypton, wodór, para wodna i aerozol. Ozon występuje w górnej części stratosfery, czyli ozonosferze.

Co to jest dziura ozonowa? To zjawisko atmosferyczne, które występuje głównie w obszarach podbiegunowych. Polega na zmniejszeniu stężenia cząsteczek ozonu w ozonosferze oraz zwiększaniu przepuszczalności tej warstwy atmosferycznej dla promieniowania ultrafioletowego.

Powstawanie i rozpad ozonu zachodzi pod wpływem światła, które ma różne natężenie w dla danego obszaru w poszczególnych porach roku. Trudno podać uniwersalną wartość stężenia granicznego określającego pojawienie się dziury ozonowej, ponieważ zawartość ozonu zmienia się z szerokością geograficzną.

Zadaniem ozonu stratosferycznego jest pochłanianie części promieniowania ultrafioletowego docierającego ze Słońca do naszej planety. Z jednej strony światło słoneczne sprawia, że czujemy się lepiej i nasz organizm otrzymuje sporą dawkę witaminy D, lecz z drugiej strony niektóre rodzaje promieniowania ultrafioletowego mogą powodować oparzenia i uszkadzać komórki i ich materiał genetyczny, co przyczynia się do powstawania nowotworów.

Problem dziury ozonowej istnieje od niedawna i wiąże się z rozwojem przemysłu. Do powstawania tego zjawiska przyczyniają się atomy chloru, które katalizują rozpad ozonu.

Jak powstaje dziura ozonowa?

Do powstawania dziury ozonowej przyczynia się proces niszczenia ozonu w stratosferze. Odpowiedzialne za to są związki chemiczne nazywane freonami, które są uwalniane do atmosfery.

Problem pogłębia się wraz z rozwojem przemysłu, ponieważ freony wykorzystywane są między innymi w przemyśle kosmetycznym, medycynie, podczas produkcji lakierów, w produkcji niektórych farb i klejów, w  sprężarkach, w urządzeniach klimatyzacyjnych i chłodniczych, podczas produkcji aerozoli, związków fluoropochodnych metanu i etanu.

A zatem można powiedzieć, że do powstawania dziury ozonowej przyczynia się w dużym stopniu działalność człowieka.

Przyczyny powstawania dziury ozonowej

Zjawisko dziury ozonowej powstaje podczas niszczenia warstwy ozonowej Ziemi. Wtedy uwalniane są do atmosfery związki chemiczne nazywane freonami i halonami, które wbrew przypuszczeniom okazały się szkodliwe dla środowiska i mogą utrzymywać się w atmosferze nawet do 100 lat!

Przyczyny – dziura ozonowa:

  • Emitowanie gazów do atmosfery,
  • Emisja freonu, metanu i tlenków azotu,
  • Uwalnianie pochodnych metanu i etanu do atmosfery,
  • Chlor wchodzący w reakcje z ozonem.

Katastrofalne skutki istnienia dziury ozonowej

Skutkiem problemu dziury ozonowej jest globalne ocieplenie, czyli wzrost średniej temperatury powierzchni Ziemi. Każdy z nas odczuwa ocieplenie klimatu. W wielu miejscach na naszej planecie panuje dotkliwa susza, co powoduje mnóstwo problemów gospodarczych.

Jeżeli nie wprowadzimy zmian, dziura ozonowa może przyczynić się do powstania ogromnych powodzi związanych z topnieniem lodowców, uciążliwej suszy i wynikającej z tego klęski głodu.

Skutki – dziura ozonowa:

  • Większa częstotliwość zachorowań na choroby nowotworowe,
  • Wzrost zachorowania na kataraktę,
  • Negatywny wpływ na sinice wiążące azot,
  • Wzrost śmiertelności fitoplanktonu,
  • Mniejsze plony niektórych roślin uprawnych,
  • Duże prawdopodobieństwo wystąpienia oparzeń słonecznych.

Jak zapobiegać rozszerzaniu dziury ozonowej?

Skoro do powstawania zjawiska dziury ozonowej w dużej mierze przyczynia się działalność człowieka, nasuwa się pytanie: jak zapobiegać katastrofie ekologicznej?

W ostatnich latach coraz więcej mówi się na temat ekologii i ochrony środowiska. Problemy mają charakter globalny i wymagają wspólnych, zbiorowych działań. Co możemy zrobić? Okazuje się, że każdy z nas może dokonać małych zmian, które będą miały duży wpływ na planetę.

Kilka sposobów na zapobieganie powstawaniu dziury ozonowej:

  • Nie wyrzucaj urządzeń takich jak lodówki na zwykłe śmietniki. Oddaj je do specjalnych punktów zbiorczych.
  • Kupuj dezodoranty i inne kosmetyki bez freonów. Zwracaj uwagę na składy i unikaj szkodliwych związków. Sięgaj po kosmetyki w kulce lub sztyfcie.
  • W rolnictwie używaj naturalnych nawozów.
  • Poszerzaj wiedzę na temat ekologii.

Dziura ozonowa nad Antarktydą stale się powiększa

Badania przeprowadzone przez Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych dowodzą, że w ostatnim czasie dziura ozonowa nad Antarktydą zaczęła gwałtownie rosnąć, osiągnęła rozmiar 23 mln km2 i pokrywa prawie całą powierzchnię Antarktydy!

Jeśli nie wprowadzimy zmian w swoim życiu, skutki tego zjawiska będą katastrofalne. Ziemi mogłoby grozić potężne niebezpieczeństwo. Ozon pochłania przecież ogromne ilości szkodliwego promieniowania ultrafioletowego pochodzącego od Słońca.

Dziura ozonowa to ogromny problem – nie można jej ignorować!

Niestety wielu wciąż bagatelizuje ostrzeżenia ekologów i kieruje się dewizą: „jakoś to będzie”. O problemie dziury ozonowej słyszeliśmy prawdopodobnie już w szkole i wydaje nam się, że skoro do tej pory nic się nie stało, to nic nam nie grozi.

Takie myślenie jest niebezpieczne. Miejmy świadomość, że nasze wybory dnia codziennego będą miały wpływ nie tylko na nas, ale także jakość życia przyszłego pokolenia.

Czy jest jakieś światło w tunelu? Na szczęście tak. Naukowcy twierdzą, że warstwa ozonowa jest w stanie się zregenerować nawet do 2060 roku. Kluczowe są zmiany każdego z nas. Musimy zrobić co w naszej mocy, by zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. Nie ignorujmy problemu.

Starajmy się segregować śmieci, wybierać spacer zamiast dojazdu samochodem i robić przemyślane zakupy. Poruszajmy temat ekologii w rozmowach z rodziną i przyjaciółmi. Poszerzajmy wiedzę w tym zakresie, a z pewnością przyniesie to dobre rezultaty. Każdy obywatel Ziemi może zdziałać wiele dobrego.