• Post category:Blog

Ozon może niekorzystnie wpływać na nasze zdrowie. Według badań naukowców wysoki poziom tego gazu w miastach powoduje poważne choroby układu oddechowego i krążeniowego. Jak uchronić się przed nimi? W tym artykule odpowiemy na nurtujące pytania.

Ozon – co to jest i jak wpływa na życie na Ziemi?

Ozon to alotropowa odmiana tlenu, na którą składają się trójatomowe cząsteczki. Warto wiedzieć, że jedna tego typu cząsteczka, nazywana jest homoatomem i może występować w dwóch stanach elektronowych. Co więcej, tritlen jest gazem niebieskim, nietrwałym termicznie, niepalnym, o większej gęstości powietrza, rozpuszczającym się w wodzie. Przy temperaturze od −193 °C do −111 °C występuje w formie fioletowej cieczy.

Wyróżniamy dwa rodzaje ozonu – troposferyczny, inaczej przyziemny i stratosferyczny, czyli tak zwaną warstwę ozonową. Różnią się przede wszystkim budową. Ten pierwszy powstaje w wyniku reakcji fotochemicznych tlenków azotu i lotnych związków organicznych, natomiast drugi poprzez oddziaływanie promieniowania słonecznego na cząsteczki tlenu.

Należy  wspomnieć, że pewne właściwości trójtlenu, szczególnie w górnej warstwie stratosfery pochłaniają promieniowanie nadfioletowe o fali poniżej 295 nm.. To bardzo szkodliwe dla roślin i zwierząt. Za to w drugiej warstwie mamy do czynienia z zanieczyszczeniem powietrza i smogiem, które prowadzą do alergii, bólów głowy, senności, znużenia.

Jak powstaje ozon?

Ozon w pierwszej warstwie pojawia się w wyniku promieniowania ultrafioletowego, a także w trakcie wyładowań elektrycznych, dla przykładu burzy. W dolnej warstwie, czyli troposferze wytwarza się poprzez spływanie z wyższych warstw lub niezależne reakcje chemiczne.

Ciekawostka

Czy wiedziałeś, że po raz pierwszy ozon odkryto i nazwano w 1840 roku? Christian Friedrich Schönbein jako pierwszy opisał jego właściwości. Wzór ozonu (O3) sformułowano w 1865 roku. Co więcej, do badań nad nim przyczynił się również fizyk i chemik – Karol Olszewski. Polski uczony przeprowadził eksperyment polegający na skropleniu tego gazu za pomocą schłodzenia w ciekłym tlenie. Oszacował jego temperaturę wrzenia na −106 °C.

Czy ozon to odmiana tlenu?

Oczywiście. Tlen, którym oddychamy, zawiera cząsteczki, składające się z dwóch atomów. Ozon natomiast zawiera trzy atomy i w zależności od tego, w jakim miejscu się znajduje w atmosferze, może być dobry lub zły dla człowieka.

Dobry ozon chroni Ziemię przed promieniowaniem UV, a skutkami niedoboru “dobrego ozonu” są wady wzroku (np. zaćma), oparzenia, osłabienie odporności. Kolejnymi konsekwencjami tym razem dla rolników czy leśników mogą być: uszkodzenia lasów i organizmów żyjących w środowisku wodnym.

Zły ozon związany jest z niekoniecznie dobrym oddziaływaniem na nasze zdrowie, dlatego dbajmy o siebie i zwiększajmy świadomość na temat tego zjawiska. Organizujmy wydarzenia, warsztaty w szkołach podstawowych.

Jak możemy zapobiec? Gdy wyjeżdżamy na wakacje i zamierzamy się opalać, nie zapomnijmy o kremie z filtrem, okularach, parasolu i kapeluszu. Unikajmy również intensywnych ćwiczeń na słońcu, zamiast tego wybierzmy trening w domu lub w ogrodzie, w cieniu.

Czy ozon jest szkodliwy?

Przebywając na świeżym powietrzu nie jesteśmy w stanie uniknąć wdychania ozonu. Szczególnie, gdy poziom tego gazu jest wysoki, starsze osoby i dzieci są narażone na choroby układu oddechowego. Dlaczego? W przypadku dzieci ich płuca dopiero się rozwijają. U seniorów natomiast pojawia się wiele schorzeń, przez co ich organizm jest osłabiony.

Warto zapamiętać, że ozon może osłabić odporność, utrudniać oddychanie, powodować kaszel, drapanie w gardle, zapalenie oskrzeli, rozedmę, a także gorsze samopoczucie i nasilenie się ataków astmy.

Jak możemy się ochronić? Zbliża się wiosna, a dni będą coraz cieplejsze. To niestety doskonała okazja do powstawania ozonu. Nośmy maseczki z filtrem węglowym lub szukajmy schronienia w lasach podczas spacerów.

Pozytywne zastosowanie ozonu

Dzięki ozonowi wytwarzane są leki, syntetyczne smary, a także związki organiczne, które wykorzystywane są w handlu. Co więcej, stosuje się go do wybielaczy oraz usuwania mikroorganizmów w źródłach wody, która po oczyszczeniu nie ma smaku ani zapachu.

Ozon ma swoje zastosowanie również w przemyśle spożywczym, np. zabija owady w magazynowanym zbożu, niszczy bakterie znajdujące się w owocach i warzywach. Nie może go zabraknąć także w szpitalach. To doskonały środek do odkażenia sal operacyjnych, wypełnienia pomieszczeń i dezynfekcji.

Wspominając o medycynie, należy napisać o właściwościach leczniczych ozonu. Używa się go do zwalczania chorób wirusowych, leczenia raka, zwyrodnienia plamki żółtej, zapalenia stawów i niedokrwienia serca.

Jak zmniejszyć stężenie ozonu przyziemnego?

Słoneczna pogoda i wysokie temperatury sprawiają, że chcemy się zrelaksować i świetnie bawić z przyjaciółmi nad jeziorem czy w górach. Nie jest to najlepszy pomysł, ponieważ to w gorące dni w godzinach 10:00-14:00 odnotowuje się najwyższe stężenie ozonu przy powierzchni Ziemi, a także największe promieniowanie UV. Dlaczego tak się dzieje? Ozon może przenosić się na duże odległości. W ten sposób z południowej i południowo-zachodniej Europy na teren Polski napływają masy powietrza zawierające groźny trójtlen.

Chcąc dowiedzieć się więcej o zmniejszeniu stężenia ozonu przyziemnego, warto zajrzeć na stronę Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, które publikuje wyniki pomiarów poprzez witrynę „Jakość Powietrza” (www.powietrze.gios.gov.pl)  lub aplikację mobilną. Szczegółowe informacje są dostępne dla wszystkich i edytowane co godzinę. Raporty uwzględniają istotne komunikaty dla osób chorujących, kobiet w ciąży, emerytów.

Po weryfikacji jakości powietrza na naszym terenie, czas na działania, które każdy z nas może podjąć, by walczyć z nadmiarem ozonu. Ku zaskoczeniu, mamy duży wpływ na emisję NO2, szczególnie, gdy pracujemy w branży energetycznej i transportowej. Postarajmy się więc po pracy wymienić przejażdżkę samochodem na wycieczkę rowerową. To rozsądne, a jednocześnie zdrowe rozwiązanie, które bez wątpienia może przyczynić się do poprawy aktywności fizycznej.