W zależności od źródła powstania, właściwości, szkodliwości, potencjalnej użyteczności oraz szansy na ponowne wykorzystanie dzielimy odpady na różne kategorie. Jedną z nich są śmieci biodegradowalne. Na czym polega proces biodegradacji? Poznaj definicję i dowiedz się, dlaczego warto odpowiednio segregować odpady.

Biodegradacja – co to jest?

Biodegradacja to tlenowy lub beztlenowy rozkład związków organicznych na związki proste. W procesie biorą udział organizmy żywe takie jak bakterie, pierwotniaki, promieniowce, glony i grzyby. Materiał jest uznany za biodegradowalny, jeśli mikroorganizmy mogą go rozłożyć w sposób biologiczny. To, ile czasu zajmuje rozkład, zależy od czasu i warunków.

Produkty biodegradowalne stworzone są z materiałów podatnych na biodegradację. Mechanizm jest złożony  i obejmuje wiele reakcji o charakterze chemiczno-biologicznym. Znaczenie mają czynniki takie jak: światło, tlen zawarty w powietrzu i woda. Śmieci ulegające takiemu procesowi nazywane są odpadami biodegradowalnymi.

Biodegradowalność to zdolność do ulegania procesom biodegradacji. Co ciekawe, nie wszystkie opakowania biodegradowalne nadają się na kompost, ale wszystkie opakowania kompostowalne są biodegradowalne.

Jak przebiega biodegradacja?

Każdy produkt, aby ulec biodegradacji, musi znaleźć się w miejscu dostępnym dla czynnych mikroorganizmów i w sprzyjających warunkach środowiskowych. Woda umożliwia migrację drobnoustrojów, zachowanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego i odczynu, dyfuzję związków odżywczych do wnętrza komórki, a także usuwanie gromadzących się w niej produktów metabolizmu. Istotny jest również skład chemiczny i odczyn podłoża, który umożliwia aktywność enzymów, transport oraz rozpuszczalność i przyswajalność składników pokarmowych. Aby proces rozkładu następował szybciej, należy wprowadzić do gleby odpowiednie szczepy mikroorganizmów.

Biodegradacja polimerów to przerwanie łańcucha polimerowego i zmniejszenie jego rozgałęzień. Mikroorganizmy mają wtedy do nich łatwiejszy dostęp. Polimery oksy-biodegradowalne początkowo ulegają utlenieniu, a polimery hydro-biodegradowalne – hydrolizie. Następnie powstają materie organiczne, woda i gazy.

Jakie odpady zaliczamy do biodegradowalnych?

Odpady biodegradowalne to między innymi:

  • skoszona trawa,
  • liście,
  • kwiaty,
  • chwasty,
  • trociny,
  • kora,
  • niezaimpregnowane drewno,
  • gałązki drzew,
  • ścięte gałązki krzewów,
  • nieprzetworzona żywność pochodzenia roślinnego,
  • skorupki jaj,
  • obierki,
  • fusy po kawie czy herbacie,
  • czerstwe pieczywo,
  • pestki owoców,
  • odpady po warzywach.

Do odpadów biodegradowalnych nie możemy zaliczyć popiołu z węgla kamiennego, płyt wiórowych i MDF, odchodów zwierząt, leków, mięsa i padliny zwierząt, kości, ziemi, kamieni, popiołu ani odpadów niebezpiecznych.

Jak rozpoznać produkt biodegradowalny? Powinien zawierać znak sadzonki, czyli symbol biodegradacji. Takie oznaczenia umieszcza się na opakowaniach,  które mogą być składowane razem z odpadami biodegradowalnymi. Tworzywa biodegradowalne powstają z surowców naturalnych albo syntetycznych. Mogą to być:

  • polisacharydy (celuloza, skrobia, chityna),
  • biopolimery wyodrębniające się bezpośrednio z biomasy,
  • polilaktyd – stworzony z odnawialnych surowców naturalnych,
  • polimery PHB i PHV.

Biodegradacja w warunkach tlenowych to rozkład biologiczny zachodzący w obecności tlenu lub powietrza. Węgiel zostaje przekształcony do dwutlenku węgla i biomasy. Natomiast biodegradacja w warunkach beztlenowych odbywa się bez udziału tlenu lub powietrza, w którego czasie węgiel zostaje przekształcony do metanu i biomasy.

Co wpływa na biodegradację?

Szybkość procesu wiąże się z właściwościami danego materiału – strukturą jego powierzchni, kształtem, grubością, obecnością wiązań sieciujących, masą cząsteczkową, długością łańcuchów, hydrofobowością, hydrofilowością i krystalicznością. Tworzywa biodegradowalne tracą swoje właściwości – pękają, kruszą się i zmieniają kolor.

Proces biodegradacji jest często wykorzystywany w biologicznych oczyszczalniach ścieków, stawach biologicznych czy też składowiskach odpadów.

Dlaczego warto zainteresować się biodegradacją?

Dzięki niej odpady nie muszą zanieczyszczać środowiska naturalnego i być składowane przez długi czas, co wpływa na ochronę naszej planety i środowiska. Tworzywa poddają się biochemicznym rozkładom na związki proste. Obecnie tworzy się tego rodzaju opakowania i torby, elementy wyposażenia wnętrz, butelki, a nawet naczynia wielokrotnego użytku. Warto zwracać uwagę na symbole opakowań produktów i po zużyciu odpowiednio je segregować.

Biodegradacja jest procesem, który wpływa na stan naszego środowiska. Dzięki niej możemy zmniejszyć zanieczyszczenie. To rozkład związków organicznych na prostsze związki nieorganiczne z udziałem organizmów żywych, światła, wody i tlenu. W rezultacie uzyskujemy dwutlenek węgla, woda i sole mineralne, czyli substancje nieszkodliwe dla otoczenia. Zgodnie z zasadami segregacji, do śmieci biodegradowalnych przeznaczony jest brązowy kosz.